Ciało obce w oku

Postępowanie w szpitalu

• Ocena wstępna. Zbadaj chorego w świetle dziennym lub z latarki; jeśli masz lupki, załóż je. Korzystnie jest badać światłem wziernika bezpośredniego (obserwuj gałkę oczną gołym okiem lub patrz przez wziernik do badania dna oka, ustawiając jego moc na +10 D – ogniskuje to światło wziernika na strukturach przedniego odcinka gałki ocznej i daje powiększenie obrazu).

• Najlepsze jest badanie w lampie szczelinowej. Zbadaj spojówkę, rogówkę, następnie poproś pacjenta, by spojrzał w górę, i zbadaj dolny załamek worka spojówkowego. Odwróć powiekę górną (→ryc. 23.26-1), aby uwidocznić spojówkę powiekową.

Ciało obce w spojówce lub rogówce:

•  Jednorazowo podaj do worka spojówkowego 1 kroplę leku znieczulającego miejscowo, np. 0,5% proksymetakainy (Alcaine). 

  • • W wyjątkowych przypadkach, jeśli proksymetakaina nie jest dostępna, możesz podać kroplę 1% lidokainy. Nie dawaj choremu leku miejscowo znieczulającego do stosowania w domu!

• Jeśli ciało obce tkwi powierzchownie w spojówce → usuń je zwilżonym wacikiem na pałeczce. Jeśli tkwi wbite w rogówkę → podejmij próbę usunięcia wacikiem lub ostrą igłą (np. igła 30 G lub „insulinówka”; w praktykach okulistycznych stosuje się specjalne, tępo zakończone igły, które nie stwarzają zagrożenia przebicia rogówki). Nie podejmuj próby usunięcia ciała obcego, jeśli nie wiesz, jak głęboko tkwi ono w rogówce (można to ocenić w lampie szczelinowej). Delikatnie zeskrob rdzawą obwódkę wokół miejsca po metalicznym ciele obcym.

• Podaj kroplę 2% fluoresceiny i oświetl rogówkę kobaltowo-niebieskim światłem (odpowiednie filtry barwne znajdują się w lampie szczelinowej oraz we wzierniku bezpośrednim). Pojawienie się strużki spływającego po powierzchni rogówki barwnika rozcieńczanego przez wypływającą z przedniej komory ciecz wodnistą świadczy o pełnościennej ranie rogówki (dodatnia próba Seidla) → pilnie skieruj chorego na oddział okulistyczny.

• Wypłucz nadmiar fluoresceiny i zanieczyszczenia z worka spojówkowego jałowym roztworem 0,9% NaCl, płynem Ringera, BSS Plus.

• Ponownie oceń rogówkę w świetle kobaltowo-niebieskim. Obszary pozbawione nabłonka rogówki (erozje) wyraźnie się barwią na kolor zielonożółty.

• Podaj do worka spojówkowego 1 kroplę krótko działającego leku rozszerzającego źrenicę, np. 0,5% lub 1% tropikamidu (Tropicamidum WZF 0,5% lub 1%). 

  • • Po poszerzeniu źrenicy zbadaj dno oka, poszukując ciała obcego wewnątrz gałki ocznej (→niżej). 

    • Jeśli wywiad wskazuje na uraz ciałem obcym metalicznym, możesz zlecić RTG oczodołu, a w przypadku ciała obcego niemetalicznego – USG gałki ocznej.

• Podaj 0,5 cm pasek maści z antybiotykiem, np. tobramycyną (Tobrex), neomycyną (Neomycinum Jelfa) lub ofloksacyną (Floxal), i zaleć jej stosowanie co 4 h, z przerwą na spoczynek nocny.

• Nie zasłaniaj oka opatrunkiem. Pozostawienie oka bez opatrunku zwiększa dostęp tlenu do gojącej się rogówki, co przyspiesza jej gojenie i nie powoduje zaburzenia widzenia obuocznego.

• Zastosuj profilaktykę przeciwtężcową →rozdz. 18.11.3.1.

• Podaj lek przeciwbólowy (np. paracetamol).

• Zaleć kontrolę w dniu następnym.